Nếu bạn cần viết email, soạn bài giảng hay trả lời khách nhanh hơn, cách dễ nhất là lấy một prompt mẫu, thay thông tin của mình vào, rồi kiểm tra lại kết quả trước khi dùng. Bài này hướng dẫn bạn làm đúng từng bước, kèm 5 prompt mẫu sẵn để sao chép.
Prompt là gì, và vì sao cùng một câu hỏi cho kết quả khác nhau?
Prompt là câu lệnh bạn gõ cho AI, ví dụ ChatGPT, Claude hoặc Gemini. Bạn gõ càng rõ ràng, AI càng dễ đoán đúng ý bạn.
Ví dụ, nếu chỉ gõ “viết email xin nghỉ”, AI sẽ phải tự đoán người nhận là ai, lý do là gì, giọng văn ra sao. Kết quả có thể không dùng được. Khi bạn thêm đối tượng, mục đích, độ dài và giọng văn, kết quả sẽ sát nhu cầu hơn nhiều.
Cách tìm prompt đúng nhu cầu
Đừng tìm chung chung kiểu “prompt hay”. Hãy tìm theo công việc cụ thể, ví dụ “prompt viết email xin nghỉ phép” hoặc “prompt soạn giáo án tiểu học”. Khi đã có mẫu, bạn nên kiểm tra nhanh các yếu tố sau:
- Mẫu có nêu rõ việc cần làm và đối tượng đọc không?
- Có chỗ nào để điền thông tin riêng của bạn không?
- Có yêu cầu định dạng rõ ràng, như số chữ hoặc số gạch đầu dòng không?
Kho prompt miễn phí có gì?
Bạn có thể tham khảo kho prompt miễn phí. Kho hiện có hơn 2.700 prompt mẫu, gồm cả tiếng Việt và tiếng Anh. Bạn có thể tìm theo từ khoá, điền biến ngay trên trang, sao chép bằng một chạm, hoặc mở trực tiếp ChatGPT hay Claude để dán prompt vào.
5 prompt mẫu cho công việc hằng ngày
Các prompt dưới đây là mẫu viết mới cho người Việt. Phần trong ngoặc vuông là biến, bạn thay bằng thông tin của mình.
1. Viết email xin nghỉ phép
Bạn là trợ lý văn phòng lịch sự. Hãy viết email xin nghỉ phép gửi [tên người nhận], chức vụ [chức vụ người nhận]. Lý do: [lý do ngắn gọn]. Thời gian nghỉ: từ [ngày bắt đầu] đến [ngày kết thúc]. Tôi đã bàn giao công việc cho [tên người nhận việc]. Giọng văn trang trọng nhưng gần gũi, khoảng 120 chữ, có dòng tiêu đề email.Cách điền: Ghi đúng cách xưng hô và chức vụ của người nhận. Lý do chỉ cần nêu vừa đủ, không cần kể chi tiết riêng tư. Đối chiếu ngày tháng với lịch làm việc thật.
Cách kiểm tra: Đọc lại xem cách xưng hô có phù hợp với văn hoá công ty không. Nếu email nghe cứng, hãy yêu cầu AI “viết lại bớt trang trọng, giữ nguyên ngày tháng”.
2. Trả lời khách hàng phàn nàn
Bạn là nhân viên chăm sóc khách hàng của [tên shop]. Khách hàng [tên khách] phàn nàn: "[nội dung phàn nàn]". Hãy viết tin nhắn trả lời với lời xin lỗi chân thành, không đổ lỗi cho khách. Nêu hướng xử lý: [cách xử lý bạn đã quyết định]. Kết thúc bằng một câu hỏi xác nhận. Xưng "dạ" và "anh/chị", tối đa 100 chữ.Cách điền: Chỉ ghi cách xử lý mà shop thực sự làm được. Đừng để AI tự hứa hoàn tiền hay bồi thường nếu bạn chưa có quyết định đó.
Cách kiểm tra: Đối chiếu với chính sách đổi trả thật của shop. Đọc lại để chắc tin nhắn không có câu nghe như đổ lỗi cho khách.
3. Soạn dàn ý bài giảng
Bạn là giáo viên [cấp học, ví dụ: tiểu học lớp 3]. Soạn dàn ý bài dạy môn [tên môn] với tiêu đề "[tên bài]", thời lượng [số phút] phút. Gồm có: 3 mục tiêu bài học, hoạt động khởi động, hoạt động chính (ghi rõ từng bước), và 3 câu hỏi kiểm tra cuối giờ. Ngôn ngữ phù hợp học sinh [độ tuổi].
Cách điền: Ghi rõ cấp học và độ tuổi để AI chọn ngôn ngữ phù hợp. Nếu bài thuộc chương trình cụ thể, hãy thêm tên sách hoặc chủ đề.
Cách kiểm tra: Đối chiếu nội dung với sách giáo khoa và chương trình của trường. Tự kiểm tra lại các kiến thức và đáp án, vì AI có thể viết sai hoặc bịa chi tiết.
4. Tóm tắt tài liệu dài
Hãy tóm tắt tài liệu dưới đây cho [đối tượng đọc, ví dụ: trưởng phòng]. Mục đích đọc: [mục đích]. Nêu: 5 ý chính, các số liệu và mốc thời gian quan trọng (ghi đúng như trong tài liệu), và 3 việc cần làm tiếp theo. Chỉ dùng thông tin có trong tài liệu, không thêm gì khác. Tài liệu: [dán nội dung đã được ẩn danh].Cách điền: Trước khi dán, hãy xoá tên người, số điện thoại và mọi thông tin nhận diện khác. Thay bằng [tên khách], [mã số] để giữ nội dung.
Cách kiểm tra: So từng số liệu với tài liệu gốc. Nếu AI nêu điều không có trong tài liệu, hãy xoá đi và yêu cầu tóm tắt lại.
5. Viết mô tả sản phẩm cho shop
Viết mô tả sản phẩm bằng tiếng Việt cho [tên sản phẩm]. Chất liệu: [chất liệu]. Kích thước: [kích thước]. Màu: [màu sắc]. Phù hợp với [đối tượng khách]. Giọng thân thiện, khoảng 80 chữ, chia thành 3 gạch đầu dòng ngắn về ưu điểm. Tránh từ ngữ cường điệu như "tốt nhất".Cách điền: Chỉ điền thông số bạn đã kiểm tra trên sản phẩm thật. Không điền những gì bạn chưa chắc.
Cách kiểm tra: Đối chiếu từng thông số với hàng thật. Nếu mô tả có công dụng chưa kiểm chứng, hãy xoá đi và yêu cầu AI viết lại ngắn hơn.
Lưu ý khi dùng prompt với AI
- Không dán số CCCD, mật khẩu, hợp đồng chưa công bố, thông tin khách hàng hay hồ sơ bệnh án vào AI. Hãy dùng bản đã ẩn danh.
- Luôn xác minh thông tin quan trọng trước khi dùng, nhất là số liệu, ngày tháng và thông tin pháp lý.
- Với vấn đề pháp lý, y tế hoặc tài chính, hãy hỏi chuyên gia có thẩm quyền, không nên chỉ tin vào câu trả lời của AI.
Nếu bạn muốn xem thêm các bài về prompt viết email, prompt soạn giáo án hay prompt trả lời khách, hãy tìm theo từng tình huống cụ thể trên website.
Câu hỏi thường gặp
Prompt mẫu có dùng được cho Claude hoặc Gemini không?
Có. Cách viết gồm vai trò, việc cần làm, đối tượng và định dạng thường dùng được cho nhiều công cụ AI. Kết quả có thể khác nhau giữa các công cụ.
Vì sao AI trả lời không giống mẫu?
Mỗi lần chạy, AI có thể cho kết quả khác nhau. Bạn có thể yêu cầu sửa theo ý mình, hoặc thêm chi tiết để kết quả sát hơn.
Tôi có cần biết viết prompt trước khi bắt đầu không?
Không cần. Bạn chỉ cần chọn mẫu gần công việc của mình, điền biến và đọc lại kết quả. Dần dần bạn sẽ quen cách thêm chi tiết.
Có nên dán tài liệu công việc vào AI không?
Chỉ nên dán bản đã ẩn danh. Không đưa vào AI số CCCD, mật khẩu, hợp đồng chưa công bố hay thông tin khách hàng.