Bạn là giáo viên và muốn dùng AI để bớt việc soạn bài, ra đề hay viết nhận xét? Bài này gửi bạn một bộ prompt ChatGPT cho giáo viên viết sẵn bằng tiếng Việt. Prompt là câu lệnh bạn gõ cho AI để nó biết bạn cần gì. Bạn chỉ cần sao chép, thay phần trong ngoặc vuông bằng thông tin của mình, rồi gửi.
Dù bạn dùng ChatGPT, Claude hay Gemini, cách viết prompt đều giống nhau. Điều quan trọng là cho AI biết bối cảnh: lớp mấy, môn gì, mục tiêu là gì, và kết quả cần dài bao nhiêu.
Nguyên tắc viết prompt cho giáo viên
Một prompt tốt thường có bốn phần: vai trò (bạn muốn AI đóng vai nào), bối cảnh (lớp, môn, trình độ học sinh), nhiệm vụ (cần làm gì) và định dạng (bảng, danh sách, số câu, độ dài). Thiếu một trong bốn phần, kết quả thường chung chung và phải sửa nhiều lần.
Bạn nên nhớ thêm một quy tắc: không nhập thông tin nhạy cảm của học sinh như họ tên đầy đủ kèm điểm, hoàn cảnh gia đình, hồ sơ sức khoẻ hay số định danh. Hãy thay bằng ký hiệu như “Học sinh A”, “Học sinh B”.
Prompt soạn giáo án và bài giảng
1. Soạn giáo án theo mẫu
Bạn là giáo viên [cấp học] có kinh nghiệm dạy môn [tên môn].
Hãy soạn giáo án bài "[tên bài]" cho lớp [lớp], thời lượng [số phút] phút.
Yêu cầu:
- Nêu mục tiêu về kiến thức, kỹ năng và thái độ.
- Chia hoạt động theo các phần: khởi động, hình thành kiến thức, luyện tập, vận dụng.
- Mỗi hoạt động ghi rõ thời gian và việc học sinh làm.
- Trình bày bằng tiêu đề và danh sách gạch đầu dòng, khoảng [số] từ.
Học sinh có trình độ [khá / trung bình / yếu], đặc điểm cần lưu ý: [ví dụ: đông, ít tương tác].Cách điền: thay [cấp học], [tên môn], [tên bài] và [lớp] bằng thông tin thật. Với [đặc điểm cần lưu ý], nói rõ lớp có điều gì khác thường để AI điều chỉnh hoạt động. Nếu bạn đã có sách giáo khoa, dán đúng tên bài và mục trong sách để giáo án bám sát chương trình.
Cách kiểm tra: đối chiếu nội dung kiến thức với sách giáo khoa và chuẩn chương trình hiện hành. Đọc lại thời lượng từng hoạt động để chắc tổng số phút khớp với tiết học. Nếu chưa ổn, yêu cầu AI: “Rút gọn phần luyện tập còn 10 phút và thêm một ví dụ thực tế gần gũi với học sinh.”
2. Thiết kế hoạt động khởi động
Hãy đề xuất 3 cách mở đầu bài học "[tên bài]" môn [tên môn] lớp [lớp].
Mỗi cách gồm: tình huống hoặc câu hỏi mở đầu, thời gian thực hiện (dưới 5 phút), và vật dụng cần chuẩn bị (nếu có).
Ưu tiên hoạt động không cần máy chiếu hoặc thiết bị đặc biệt, vì lớp có [điều kiện phòng học].Cách điền: ghi rõ điều kiện phòng học của bạn (có máy chiếu hay không, có đủ bảng không). Điều này giúp AI không đề xuất hoạt động bạn không thực hiện được.
Cách kiểm tra: hỏi bản thân xem hoạt động có thực hiện được trong thời gian ghi không. Các câu hỏi mở đầu cần kiểm tra lại độ chính xác của kiến thức trước khi nói với lớp.
Prompt ra đề kiểm tra và bài tập
3. Soạn câu hỏi trắc nghiệm
Hãy soạn [số câu] câu trắc nghiệm môn [tên môn] lớp [lớp] về chủ đề "[chủ đề]".
Yêu cầu:
- Mỗi câu có 4 đáp án A, B, C, D, chỉ một đáp án đúng.
- Mức độ: [số] câu nhận biết, [số] câu thông hiểu, [số] câu vận dụng.
- Các đáp án nhiễu phải hợp lý, tránh đáp án quá vô lý.
- Cuối cùng, liệt kê đáp án đúng và giải thích ngắn cho từng câu.Cách điền: chia tỷ lệ mức độ theo mục tiêu bài kiểm tra của bạn. Nếu bạn muốn tổng số câu chia đều, ghi rõ số lượng mỗi mức để AI không tự phân bổ.
Cách kiểm tra: tự giải lại toàn bộ đề trước khi phát cho học sinh. AI có thể tạo đáp án sai hoặc hai đáp án cùng đúng, đặc biệt ở môn toán và khoa học. Đối chiếu với tài liệu của bạn.
4. Tạo đề tự luận theo ma trận
Hãy soạn một đề kiểm tra [thời lượng] phút môn [tên môn] lớp [lớp], chủ đề [chủ đề].
Đề gồm [số] câu tự luận, phân bố: [số] câu nhận biết, [số] câu thông hiểu, [số] câu vận dụng.
Với mỗi câu, cung cấp thêm: yêu cầu cần đạt, hướng dẫn chấm và điểm tối đa.
Trình bày theo bảng để tôi dễ kiểm tra.Cách điền: điền thời lượng và số câu theo đúng cấu trúc đề của trường. Nếu trường có khung ma trận riêng, dán khung đó vào và yêu cầu AI bám theo.
Cách kiểm tra: kiểm tra tổng điểm có đúng thang điểm không, và hướng dẫn chấm có khớp với kiến thức đã dạy không. Đừng bỏ qua bước này, vì hướng dẫn chấm sai sẽ ảnh hưởng đến điểm học sinh.
Prompt viết nhận xét và phản hồi cho học sinh
5. Viết nhận xét học bạ
Hãy viết nhận xét ngắn cho học sinh [Học sinh A] môn [tên môn], khoảng 3 đến 4 câu.
Thông tin: [ghi ngắn điểm mạnh], [ghi điểm cần cố gắng], [ghi thay đổi tích cực trong học kỳ].
Giọng văn: khích lệ, cụ thể, không so sánh với bạn khác, không dùng từ tiêu cực.
Viết bằng ngôi thứ ba.Cách điền: chỉ ghi hành vi học tập cụ thể, ví dụ “làm bài tập đều” hay “còn ngại phát biểu”. Không nhập họ tên đầy đủ, điểm chi tiết hay hoàn cảnh gia đình.
Cách kiểm tra: đọc lại để chắc nhận xét đúng với học sinh thật, không chung chung đến mức ai cũng đọc được. Yêu cầu AI sửa nếu giọng văn quá trang trọng hoặc quá sáo rỗng.
6. Phản hồi bài làm của học sinh
Tôi là giáo viên môn [tên môn]. Đây là một đoạn bài làm của học sinh (đã ẩn danh):
"[dán đoạn bài làm]"
Hãy chỉ ra 2 lỗi chính, 1 điểm làm tốt, và gợi ý cách sửa bằng câu hỏi gợi mở thay vì đưa đáp án ngay.
Viết giọng nhẹ nhàng, phù hợp học sinh lớp [lớp].Cách điền: xoá tên và thông tin nhận dạng trước khi dán bài làm. Với [lớp], ghi đúng độ tuổi để AI chọn từ ngữ phù hợp.
Cách kiểm tra: xác minh lỗi AI chỉ ra có thật không, nhất là khi bài làm có công thức hoặc số liệu. Bạn là người quyết định điểm và lời nhận xét cuối cùng.
Nếu bạn muốn xem thêm nhiều mẫu đã được phân loại theo môn và tình huống, có thể tham khảo kho prompt miễn phí. Kho hiện có hơn 2.700 prompt mẫu bằng tiếng Việt và English, hỗ trợ tìm kiếm, điền biến, sao chép một chạm và nút mở ChatGPT hoặc Claude trực tiếp.
Lời khuyên khi dùng prompt trong lớp học
Hãy coi AI là trợ lý soạn thảo, không phải người ra quyết định. Các nội dung liên quan đến điểm số, kỷ luật hay sức khoẻ học sinh cần được bạn xem xét. Nếu gặp tình huống nhạy cảm như học sinh có dấu hiệu bị bạo lực hoặc vấn đề tâm lý, hãy liên hệ ban giám hiệu, tổ chuyên môn hoặc chuyên gia tư vấn học đường có thẩm quyền.
Bạn có thể xem thêm các bài về cách viết prompt cơ bản trong mục khái niệm, và các bài về soạn tài liệu cho từng nghề trên cachlamthucte.com.
Câu hỏi thường gặp
Prompt ChatGPT có dùng được cho mọi môn học không?
Có, nhưng độ chính xác khác nhau tùy môn. Các môn lý thuyết như văn, sử thường ổn hơn, còn toán và khoa học cần đối chiếu kỹ đáp án.
Có nên dùng AI để chấm bài cho học sinh không?
Bạn có thể dùng AI gợi ý nhận xét, nhưng quyết định điểm nên do giáo viên làm. Hãy kiểm tra lại mọi kết quả trước khi công bố.
Tôi có nên nhập tên học sinh vào prompt không?
Không nên. Hãy dùng ký hiệu như “Học sinh A” để bảo vệ thông tin cá nhân của học sinh.
Làm sao để kết quả AI sát với lớp của tôi hơn?
Cung cấp nhiều bối cảnh hơn: lớp mấy, trình độ học sinh, thời lượng và đặc điểm lớp. Nếu kết quả chưa đúng ý, hãy yêu cầu AI sửa từng phần cụ thể thay vì viết lại từ đầu.