Checklist Thị Trường ASEAN: 5 Bước Thẩm Định Cho Doanh Nghiệp Mới

Trả lời nhanh

Checklist đánh giá thị trường ASEAN gồm sản phẩm và dung lượng thị trường. Doanh nghiệp mới xuất khẩu cần xem xét ưu đãi thuế FTA kèm Form D. Bạn cũng phải kiểm tra kỹ năng lực vận hành của mình. Hãy xác định đúng mã số phân loại hàng hóa. Bạn cần tra cứu biểu thuế trước khi chốt đơn hàng.

Đánh giá thị trường Đông Nam Á đòi hỏi bạn kiểm tra kỹ sản phẩm. Bạn cần xem xét các mức thuế ưu đãi và quy tắc xuất xứ. Hãy làm việc này trước khi tìm khách mua buôn. Nhiều bên vội ký hợp đồng mà quên chuẩn bị chứng từ. Do đó, hải quan nước bạn có thể từ chối giảm thuế.

Điều kiện tiên quyết trước khi lập checklist thị trường Đông Nam Á

Trước khi phân tích thị trường, bạn hãy chuẩn bị bảng chi phí, giấy phép và phân loại hàng. Hãy tham khảo mã HS và thuế cho người xuất khẩu. Tài liệu này giúp xác định mã hàng chính xác tại Việt Nam và nước đối tác.

Hải quan mỗi nước trong khu vực có thể hiểu luật theo cách riêng. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn bảng số liệu kỹ thuật. Bạn cũng cần bảng kê nguyên vật liệu và quy trình sản xuất. Các giấy tờ này giúp việc đối chiếu thuế nhập khẩu nhanh hơn.

Quy trình 5 bước đánh giá thị trường ASEAN cho nhà xuất khẩu mới

Khung đánh giá thực tế bao gồm năm bước tuần tự, từ kiểm tra sự phù hợp của sản phẩm cho đến cân đối nguồn lực nội bộ.

Bước 1: Xác định tiềm năng sản phẩm và mức độ tương thích văn hóa tiêu dùng

Doanh nghiệp cần kiểm tra lại hàng hóa mục tiêu thật kỹ. Mặt hàng có thể cần đổi bao bì hoặc nhãn mác. Công thức sản phẩm cũng có thể phải chỉnh lại. Việc này giúp sản phẩm hợp thị hiếu và tiếng nói nước bạn. Bạn cần tìm hiểu luật về nhãn phụ từ đầu. Quy định về sở hữu trí tuệ và giấy phép xuất nhập khẩu cũng rất cần.

Bạn có thể dùng các công cụ tìm kiếm và phân tích số liệu thương mại. Bạn cũng có thể áp dụng nghiên cứu thị trường bằng AI. Cách này giúp bạn nắm mức độ cạnh tranh ở thị trường đích. Bạn sẽ biết rõ ai đang bán mặt hàng giống mình.

Bước 2: Tra cứu thuế suất ưu đãi theo cơ chế CEPT và ATIGA

Khu vực AFTA dùng chung chính sách ưu đãi thuế CEPT. Cơ chế này nay nằm trong hiệp định hàng hóa ATIGA. Khối này không dùng chung một biểu thuế ngoài khối như EU. Từng nước tự đặt mức thuế riêng với hàng ngoài khu vực.

Đối với hàng nội khối, các nước thành viên áp thuế ưu đãi từ 0% đến 5%. Bốn nước Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam từng có lộ trình giảm thuế dài hơn. Nhóm này gọi tắt là CMLV. Hiện nay, hầu hết hàng thông thường của nhóm đã hưởng thuế 0%.

Bước 3: Kiểm tra tiêu chí hàm lượng xuất xứ RVC và điều kiện cấp Form D

Để hưởng mức thuế ưu đãi từ 0% đến 5%, hàng hóa bắt buộc phải đáp ứng quy tắc xuất xứ nội khối. Tiêu chuẩn chung quy định hàm lượng giá trị khu vực ASEAN phải đạt tối thiểu 40% tính trên giá giao hàng tại mạn tàu (FOB).

Công thức xác định tỷ lệ xuất xứ gộp được tính như sau:

Tỷ lệ xuất xứ gộp = (Chi phí nội khối + Nhân công + Sản xuất + Lợi nhuận + Vận chuyển) / Giá FOB x 100%. Kết quả này cần đạt từ 40% trở lên. Giá FOB là giá giao hàng tại mạn tàu.

Quy định cho phép cộng gộp nguyên liệu trong cả khối vào tỷ lệ 40%. Doanh nghiệp đủ chuẩn sẽ nộp hồ sơ xin chứng nhận xuất xứ Form D ở Việt Nam. Sau đó, đối tác nộp giấy này cho hải quan nước nhập khẩu.

Bước 4: Đối chiếu các danh mục loại trừ và so sánh với hiệp định RCEP

Đa số hàng hóa nội khối được miễn thuế quan. Dù vậy, các nước vẫn có danh mục loại trừ riêng. Nhóm hàng này không áp dụng mức thuế từ 0% đến 5%. Chúng thường chia thành ba nhóm chính.

• Danh mục loại trừ tạm thời: nhóm sản phẩm được hoãn giảm thuế để bảo vệ tạm thời sản xuất trong nước trước khi đưa về mức mục tiêu.
• Nông sản nhạy cảm: các mặt hàng nông sản thiết yếu như lúa gạo hoặc đường ăn được áp dụng cơ chế bảo hộ riêng biệt.
• Danh mục ngoại lệ chung gồm các mặt hàng ảnh hưởng an ninh quốc gia. Nhóm này cũng gồm hàng tác động đến đạo đức xã hội. Danh mục còn bảo vệ sức khỏe con người và động thực vật. Di sản văn hóa cũng nằm trong nhóm ngoại lệ này.

Chuỗi cung ứng có thể dùng nhiều vật liệu từ Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc. Điều này dễ làm tỷ lệ nội khối ASEAN giảm xuống dưới 40%. Khi đó, bạn hãy cân nhắc chuyển sang hiệp định RCEP. RCEP cho phép tính gộp xuất xứ giữa 15 nước thành viên. Dù vậy, một số mặt hàng dệt may và nông sản sẽ giảm thuế chậm hơn.

Bước 5: Thẩm định năng lực sản xuất và dòng tiền vận hành nội bộ

Nhà xuất khẩu cần trả lời các câu hỏi quản trị quan trọng: Công suất sản xuất hiện tại đã khai thác bao nhiêu phần trăm? Việc nhận thêm đơn hàng xuất khẩu có gây thiếu hụt nguồn cung hoặc gián đoạn khách hàng nội địa không? Doanh nghiệp đã tính toán đủ chi phí phát sinh khi sản xuất tăng thêm chưa?

Ban giám đốc cần chuẩn bị vốn lưu động riêng. Nguồn tiền này dùng cho việc tiếp thị và làm bao bì xuất khẩu. Bạn cũng cần tính rõ chi phí tối đa cho đội bán hàng quốc tế. Hãy xác định thời điểm chiến dịch phải tự sinh lời.

Ví dụ minh họa: Tính tỷ lệ hàm lượng xuất xứ cho lô hàng thực phẩm

Ví dụ sau đây chỉ cách tính giá trị khu vực RVC. Tỷ lệ này là căn cứ để xin cấp mẫu Form D.

Dưới đây là một ví dụ minh họa về tính toán chi phí xuất khẩu trái cây khô sang Thái Lan:

• Ví dụ: Tiền mua nguyên liệu xoài tươi tại Việt Nam.
• Ví dụ: Tiền mua đường tinh luyện từ Indonesia có chứng nhận Form D hợp lệ.
• Ví dụ: Tiền phụ gia đóng gói nhập từ nước ngoài khối ASEAN.
• Ví dụ: Chi phí trả cho nhân công trực tiếp làm việc tại xưởng.
• Ví dụ: Chi phí sản xuất chung cùng khoản hao mòn máy móc.
• Ví dụ: Cước phí chở hàng từ kho ra cảng biển nội địa.
• Ví dụ: Khoản lợi nhuận định mức dự kiến thu về của lô hàng.

Tổng giá trị nội khối ASEAN được cộng gộp gồm: 3.200 + 1.000 + 800 + 600 + 400 + 2.500 = 8.500 USD.

Tỷ lệ hàm lượng xuất xứ được tính bằng: (8.500 USD / 10.000 USD) x 100% = 85%.

Vì thế, lô hàng đủ chuẩn để nộp đơn xin cấp C/O Form D. Nhờ đó, bên mua tại Thái Lan được hưởng thuế ưu đãi CEPT/ATIGA.

Cách xác minh kết quả thẩm định và rủi ro diễn giải chứng từ

Sau 5 bước kiểm tra, bạn hãy trao đổi thêm với người mua. Cả hai cùng rà soát lại thông tin với hải quan sở tại. Nguy cơ lớn nhất tại ASEAN là việc hiểu luật chưa thống nhất. Rủi ro ít khi nằm ở mức thuế ghi trên giấy tờ.

Mỗi nước ASEAN kiểm tra chứng từ Form D theo quy trình độc lập. Khu vực này không có cơ quan tư pháp tập trung bắt buộc như EU. Ban Thư ký ASEAN chỉ theo dõi chứ không xử phạt trực tiếp các quyết định thuế. Tranh chấp xuất xứ thường giải quyết qua tham vấn song phương tốn nhiều thời gian.

Hải quan nước nhập khẩu có thể thấy mã HS bị sai lệch. Họ cũng có thể nghi ngờ bảng kê khai nguyên liệu. Khi đó, lô hàng dễ bị dừng thông quan tại cảng. Hàng hóa cũng có thể bị đổi sang mức thuế MFN cao hơn. Thuế MFN là mức thuế suất tối huệ quốc thông thường. Doanh nghiệp nên giữ chứng từ gốc ít nhất năm năm để đối chiếu lại.

Dấu hiệu cảnh báo cần dừng xúc tiến đơn hàng

Bên xuất khẩu mới nên dừng hoặc hoãn ký hợp đồng trong một số tình huống. Chi tiết được nêu rõ ngay bên dưới:

• Mặt hàng rơi vào danh mục ngoại lệ chung của khối. Nước nhập khẩu chưa cấp giấy kiểm dịch cho lô hàng. Giấy tờ an toàn thực phẩm từ chuyên ngành cũng chưa hoàn tất.
• Tỷ lệ vốn nguyên liệu nội khối tính ra không đạt mốc 40%. Sản phẩm cũng không đáp ứng quy tắc đổi mã số hàng hóa thay thế.
• Nguồn vốn lưu động của công ty không đủ chi trả. Bạn thiếu tiền mua nguyên liệu và trả cước tàu. Tình trạng này dễ xảy ra khi đối tác nợ tiền từ 60 đến 90 ngày.
• Đối tác nhập khẩu yêu cầu các điều kiện vận chuyển hoặc chứng từ không nằm trong khả năng kiểm soát thực tế của doanh nghiệp Việt Nam.

Thuế ưu đãi khả thi và năng lực sản xuất đảm bảo là tín hiệu tốt. Lúc này, bạn hãy lập dự thảo báo giá chính thức và gửi mẫu thử nghiệm. Bạn cũng cần thống nhất cách trả tiền an toàn qua thư tín dụng chứng từ (L/C). Đây là cam kết thanh toán từ ngân hàng cho người mua.