Bảo Hiểm Hàng Hóa Xuất Khẩu: ICC A, B, C Khác Nhau Thế Nào

Ai phải mua bảo hiểm hàng hóa trong đơn xuất khẩu?

Điều này phụ thuộc điều kiện Incoterms trong hợp đồng. Với CIF và CIP, người bán phải mua bảo hiểm cho hàng. Với CIF, mức tối thiểu là điều kiện (C) của Institute Cargo Clauses. Với CIP theo Incoterms 2020, mức tối thiểu là điều kiện (A). Cả hai đều yêu cầu số tiền bảo hiểm ít nhất bằng 110% giá trị hàng ghi trong hợp đồng.

Với điều kiện khác, chẳng hạn FOB, người bán chịu chi phí và rủi ro đến khi hàng lên tàu. Sau đó rủi ro thuộc về người mua. Hợp đồng FOB không buộc người bán mua bảo hiểm. Dù vậy, bên nào đang chịu rủi ro thì nên kiểm tra hàng đã được bảo hiểm chưa.

Ví dụ minh họa: hợp đồng CIP có giá trị hàng 50.000 USD. Số tiền bảo hiểm tối thiểu là 50.000 × 110% = 55.000 USD. Con số này chỉ minh họa phép tính, không phải mức phí bảo hiểm.

Cách chọn điều kiện giao hàng, và vì sao nó quyết định ai mua bảo hiểm, có trong bài về hợp đồng ngoại thương.

Ba mức ICC A, B và C bảo hiểm những gì?

Institute Cargo Clauses (ICC) là bộ điều khoản bảo hiểm hàng hóa vận chuyển của thị trường bảo hiểm London. Bản hiện hành nguồn tham khảo dùng là bản 2009. Có ba mức điều kiện.

• ICC (A): bảo hiểm “mọi rủi ro tổn thất hoặc hư hại vật chất” của hàng được bảo hiểm, nhưng phải trừ các loại trừ ở Điều 4 đến Điều 7.
• ICC (B) và ICC (C): chỉ bảo hiểm các rủi ro được liệt kê trong điều khoản. Mức C hẹp hơn mức B.

Mức A còn có một điểm khác: ngoại lệ về cướp biển. Theo nguồn tham khảo, ICC (A) giữ lại cướp biển như rủi ro được bảo hiểm trong điều khoản loại trừ bắt giữ. Mức B và C không có điều khoản cứu này.

Những khoản nào bị loại trừ dù chọn mức nào?

Danh sách loại trừ quan trọng với người xuất khẩu, vì nó quyết định hàng hỏng trong trường hợp nào thì không được bồi thường. Theo nguồn tham khảo, các loại trừ chính gồm:

• Tính chất cố hữu của hàng (inherent vice): tổn thất do bản chất của chính hàng hóa.
• Đóng gói không đủ hoặc không phù hợp: tổn thất do bao bì hoặc khâu chuẩn bị không đạt. Loại trừ này áp dụng khi lỗi do người được bảo hiểm hoặc nhân viên của họ gây ra. Nó cũng áp dụng khi lỗi xảy ra trước lúc bảo hiểm bắt đầu.
• Chậm trễ: tổn thất do chậm trễ bị loại trừ, trừ chi phí tổn thất chung.
• Hành vi cố ý của người được bảo hiểm.
• Rò rỉ thông thường, hao hụt trọng lượng hoặc thể tích, hao mòn thông thường.
• Tàu hoặc phương tiện không đủ điều kiện mà người được bảo hiểm đã biết.
• Chiến tranh, đình công, bạo loạn và khủng bố.

Điểm thực tế nhất là loại trừ về đóng gói. Bao bì không đủ chắc có thể làm bạn mất quyền bồi thường, kể cả khi mua mức A. Hãy đóng gói đúng chuẩn và giữ ảnh chụp quá trình đóng hàng.

Nên chọn mức A, B hay C cho lô hàng của bạn?

Nguồn tham khảo không khuyến nghị mức nào cho loại hàng nào. Vì vậy phần này là gợi ý thực hành để bạn đưa ra khi hỏi công ty bảo hiểm.

1. Xem điều kiện giao hàng trước. Nếu bán CIF thì mức tối thiểu là C. Nếu bán CIP thì mức tối thiểu là A. Bạn có thể mua mức cao hơn mức tối thiểu nếu khách yêu cầu và hai bên thỏa thuận ai trả phần chênh lệch.
2. Xem rủi ro của loại hàng. Mức A bao phủ rộng hơn vì không phụ thuộc danh sách rủi ro. Mức B và C chỉ trả khi tổn thất đến từ một rủi ro có trong danh sách.
3. So sánh báo giá. Xin công ty bảo hiểm báo phí cho cả ba mức trên cùng lô hàng và cùng hành trình, rồi cân nhắc khoản chênh lệch với giá trị lô hàng.
4. Đọc kỹ loại trừ. Mức A cũng không bảo hiểm mọi thứ. Hãy đọc các loại trừ ở trên cùng điều khoản bổ sung nếu hàng của bạn có tính chất đặc biệt.

Khi nào bảo hiểm bắt đầu và kết thúc cũng ảnh hưởng đến việc chọn mức bảo hiểm. Phần tiếp theo giải thích điều đó.

Bảo hiểm bắt đầu và kết thúc khi nào?

ICC 2009 áp dụng nguyên tắc từ kho đến kho (warehouse to warehouse), theo Điều 8.

• Bắt đầu: khi hàng lần đầu được di chuyển trong kho hoặc nơi lưu giữ nêu trong hợp đồng, để bắt đầu hành trình.
• Kết thúc: khi dỡ hàng tại kho cuối cùng, hoặc tại kho khác dùng để lưu trữ hoặc phân phối ngoài quá trình vận chuyển thông thường. Cũng kết thúc khi người được bảo hiểm dùng phương tiện vận chuyển làm nơi lưu giữ.
• Giới hạn tự động: 60 ngày sau khi hoàn tất dỡ hàng ở cảng cuối cùng, trừ khi được gia hạn riêng.

Nếu chuyến đi bị dừng sớm, hãy báo ngay cho công ty bảo hiểm và đề nghị tiếp tục cover. Nếu không, bảo hiểm sẽ chấm dứt theo Điều 9. Đổi nơi đến cũng phải báo kịp thời theo Điều 10.

Cần làm gì khi hàng bị hư hỏng hoặc mất?

Bảo hiểm chỉ trả khi bạn làm đúng các nghĩa vụ. Theo nguồn tham khảo, người được bảo hiểm phải:

• Giảm thiểu tổn thất: thực hiện các biện pháp hợp lý để tránh hoặc giảm tổn thất. Chi phí hợp lý cho việc này được hoàn lại (Điều 16).
• Bảo lưu quyền đòi bên chuyên chở: giữ và thực hiện quyền đối với bên chuyên chở và bên thứ ba. Để thời hiệu hợp đồng hết hạn hoặc ký giấy miễn trừ không phù hợp có thể làm mất quyền đòi bồi thường.
• Khai báo bảo hiểm khác: nêu các số tiền đã bảo hiểm theo hợp đồng liên quan khác (Điều 14).

Về hồ sơ, nguồn tham khảo nêu các tài liệu then chốt khi tính bồi thường:

• Vận đơn và biên bản giám định.
• Hồ sơ giao nhận và thông báo kháng nghị.
• Ảnh chụp hàng và hồ sơ container.
• Nhật ký nhiệt độ và số liệu hàng thực nhận.

Hãy ghi hư hỏng ngay khi nhận hàng và giữ nguyên hiện trạng cho giám định viên.

Chỉ “người được bảo hiểm” mới có quyền đòi. Đó là bên mua bảo hiểm hoặc người được chuyển nhượng hợp lệ, và phải có quyền lợi bảo hiểm tại thời điểm tổn thất. Hợp đồng bảo hiểm không mở rộng quyền lợi cho bên chuyên chở. Bộ hồ sơ của lô hàng đầu có trong bài giấy tờ xuất khẩu.