Mã HS và thuế cho người xuất khẩu: Cấu trúc 6 số và cách tính

Trả lời nhanh

Mã HS gồm sáu chữ số chuẩn quốc tế. Mã này giúp xác định chính xác danh mục hàng hóa, thuế suất và chính sách quản lý khi xuất khẩu. Cơ quan hải quan dùng mã này để áp thuế và thống kê thương mại. Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm pháp lý khi kê khai hàng hóa.

Bản chất hệ thống mã HS trong giao thương quốc tế

Mã HS là tên viết tắt của Hệ thống Hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa. Tổ chức Hải quan Thế giới thiết lập hệ thống này từ năm 1988. Mục tiêu chính là tạo ra một ngôn ngữ kinh tế thống nhất trên toàn cầu. Hiện nay có hơn 200 quốc gia và nền kinh tế áp dụng hệ thống mã này. Hơn 98% lượng hàng hóa giao dịch quốc tế được phân loại theo danh mục của WCO. WCO là tên viết tắt của Tổ chức Hải quan Thế giới. Hệ thống gồm các nhóm hàng hóa cơ bản được sắp xếp theo cấu trúc logic.

Hệ thống hỗ trợ cơ quan quản lý áp dụng biểu thuế xuất nhập khẩu thống nhất. Các nước cũng dùng mã số này để thu thập số liệu thống kê thương mại quốc tế. Danh mục còn dùng để giám sát hàng hóa có kiểm soát và kiểm tra xuất xứ. Doanh nghiệp cần chuẩn bị mã hàng chính xác ngay từ khi lập chứng từ vận chuyển. Người xuất khẩu lần đầu có thể tham khảo giấy tờ xuất khẩu lần đầu để bảo đảm tính chuẩn mực cho hồ sơ lô hàng. Việc hiểu rõ cấu tạo mã số là nền tảng cốt lõi của hoạt động thông quan.

Giải phẫu các thành phần cấu trúc của mã HS

Mã số hàng hóa được sắp xếp theo mức độ chế biến và công nghệ sản xuất. Các mặt hàng thô tự nhiên nằm ở những phần đầu tiên của biểu thuế. Sản phẩm qua chế biến sâu hoặc máy móc cơ khí nằm ở các phần sau. Mỗi dãy số hoàn chỉnh bao gồm nhiều tầng thông tin cụ thể.

Chương hàng hóa gồm hai chữ số đầu tiên

Hai chữ số đầu tiên xác định Chương chứa hàng hóa trong biểu thuế. Hệ thống HS toàn cầu hiện được phân chia thành 21 Phần và 96 Chương hoạt động. Số thứ tự chương chạy từ 01 đến 97. Riêng Chương 77 hiện được Tổ chức Hải quan Thế giới giữ dự phòng cho tương lai. Chương 98 và Chương 99 dành riêng cho từng quốc gia quy định theo nhu cầu nội địa. Ví dụ, Chương 10 trong biểu thuế quốc tế quy định cho nhóm mặt hàng ngũ cốc.

Nhóm hàng hóa gồm chữ số thứ ba và thứ tư

Hai chữ số tiếp theo chỉ vị trí của Nhóm hàng hóa trong Chương tương ứng. Cấp độ nhóm thu hẹp phạm vi định danh cho từng loại sản phẩm. Các mặt hàng có cùng đặc điểm cơ bản được gom chung vào một nhóm số. Ví dụ, trong Chương 10 về ngũ cốc, nhóm 10.06 được quy định riêng cho mặt hàng gạo. Cấp độ này giúp phân biệt rõ gạo với các loại hạt ngũ cốc khác như lúa mì hay ngô.

Phân nhóm quốc tế gồm chữ số thứ năm và thứ sáu

Hai chữ số cuối cùng trong chuỗi sáu số tạo thành Phân nhóm quốc tế. Đây là cấp độ chi tiết nhất được chuẩn hóa thống nhất trên toàn thế giới. Hơn 200 quốc gia thành viên đều phải áp dụng chính xác sáu chữ số này. Ví dụ, phân nhóm 1006.30 đại diện cho gạo đã xát toàn bộ hoặc một phần. Mã này áp dụng thống nhất dù gạo đã được đánh bóng hay chưa đánh bóng. Mọi thay đổi ở cấp độ này do Hội đồng HS thuộc WCO quyết định định kỳ 5 đến 6 năm một lần.

Phân nhánh mở rộng quốc gia từ tám đến mười chữ số

Các nước thành viên được phép chia nhỏ danh mục sau sáu chữ số quốc tế. Việc mở rộng phục vụ yêu cầu biểu thuế riêng hoặc mục đích thống kê quốc gia. Phần lớn các quốc gia thiết lập mức thuế hải quan ở cấp độ tám chữ số. Một số nước bổ sung thêm hai chữ số phụ để tạo thành mã mười số. Các chữ số vượt sau sáu số chuẩn được gọi là phân nhánh quốc gia. Do đó, mã hàng tám số giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu có thể có đuôi khác nhau.

Cơ chế tương tác giữa mã HS và nghĩa vụ thuế

Mã số hàng hóa là căn cứ pháp lý trực tiếp để cơ quan hải quan áp mức thuế suất. Biểu thuế xuất khẩu và nhập khẩu được xây dựng chi tiết gắn liền với từng dòng mã số. Khi doanh nghiệp khai báo sai mã, mức thuế suất áp dụng sẽ lập tức bị sai lệch. Mã hàng cũng quyết định lô hàng có thuộc diện kiểm tra chuyên ngành hay không. Ngoài ra, mã số còn xác định điều kiện áp dụng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại.

Nhiều người mới xuất khẩu lầm tưởng mã hàng ở hai quốc gia luôn phải giống hệt nhau. Trên thực tế, quy định quốc tế chỉ bắt buộc trùng khớp sáu chữ số đầu. Nước nhập khẩu có quyền quy định chi tiết ở chữ số thứ bảy và thứ tám. Khi soạn thảo hợp đồng, bạn cần thống nhất với người mua về phân nhóm sáu số chuẩn. Sau đó, nhà nhập khẩu sẽ tự tra cứu mã tám số hoặc mười số theo luật nước họ. Việc kiểm tra trước giúp hai bên thống nhất chi phí thuế và quy cách chứng từ xuất nhập khẩu.

Ba yếu tố quyết định việc phân loại mã số hàng hóa

Phân loại hàng hóa đòi hỏi người khai áp dụng đúng sáu Quy tắc giải thích tổng quát. Doanh nghiệp không thể suy đoán mã số theo tên gọi thương mại thông thường trên thị trường. Cơ quan hải quan căn cứ vào ba đặc tính kỹ thuật chính để xem xét mã số.

Yếu tố thứ nhất là thành phần chất liệu cấu tạo của sản phẩm. Cùng một công dụng nhưng chất liệu khác nhau sẽ dẫn đến mã hàng hoàn toàn khác nhau. Ví dụ, khung tranh ảnh bằng gỗ nhiệt đới thuộc phân nhóm 4414.10. Nếu khung ảnh làm bằng chất liệu nhựa, hàng hóa thuộc phân nhóm 3924.90. Nếu khung ảnh làm bằng thủy tinh, mã số sẽ chuyển sang nhóm 7020.00.

Yếu tố thứ hai là hình thái vật lý và trạng thái tồn tại của sản phẩm. Trạng thái tươi sống, ướp lạnh hay đông lạnh quyết định việc phân nhóm thuế. Củ khoai tây tươi hoặc ướp lạnh được xếp vào phân nhóm 0701.90. Khi khoai tây được làm đông lạnh, mã hàng chuyển ngay sang phân nhóm 0710.10. Quy trình sơ chế hoặc xử lý nhiệt cũng làm thay đổi phân nhóm hàng hóa.

Yếu tố thứ ba là công năng và nguyên lý vận hành thực tế của hàng hóa. Một thiết bị phân tích khí hiển thị thông số thuộc phân nhóm 9027.10. Tuy nhiên, thiết bị báo cháy hoặc chống trộm đơn thuần thuộc phân nhóm 8531.10. Những mặt hàng không có tên cụ thể sẽ được đưa vào các phân nhóm hàng khác hoặc nhóm tồn dư.

Doanh nghiệp cần nắm vững hồ sơ kỹ thuật để áp dụng đúng các tiêu chí nêu trên. Người làm chứng từ có thể tham khảo thêm checklist giấy tờ khi xuất khẩu lần đầu để đối chiếu thông tin hàng hóa. Hồ sơ kỹ thuật chuẩn xác giúp giải trình thuận lợi khi hải quan kiểm tra thực tế.

Ví dụ minh họa tính toán thuế xuất khẩu

Dưới đây là một tình huống giả định nhằm minh họa công thức xác định số tiền thuế xuất khẩu. Số liệu được đưa ra nhằm giải thích cơ chế tính toán dựa trên trị giá tính thuế.

Xét ví dụ minh họa khi xuất khẩu một lô hàng gốm sứ mỹ nghệ. Sau khi tra cứu biểu thuế theo mã HS tám số, lô hàng chịu thuế suất 2%. Số tiền thuế xuất khẩu phải nộp được tính theo trị giá hải quan của lô hàng.

Số tiền thuế xuất khẩu = Trị giá tính thuế nhân với Thuế suất xuất khẩu.

Số tiền thuế = 300.000.000 đồng nhân với 2% = 6.000.000 đồng.

Nếu doanh nghiệp khai nhầm sang mã có thuế suất 5%, số thuế phải nộp sẽ tăng lên. Hải quan sẽ truy thu phần thuế chênh lệch đó. Trường hợp khai sai làm giảm số thuế phải nộp, doanh nghiệp bị phạt về hành vi trốn thuế.

Trách nhiệm pháp lý và rủi ro khi kê khai sai mã số

Tại hầu hết các quốc gia, người xuất khẩu chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất về tính chính xác của mã hàng. Việc thiếu hiểu biết quy tắc phân loại không được chấp nhận làm lý do miễn trừ. Lỗi áp mã sai có thể xuất phát từ việc dựa vào thói quen hoặc thông tin không chính thống.

Hậu quả đầu tiên là doanh nghiệp bị cơ quan hải quan ấn định lại thuế và truy thu số thuế thiếu. Doanh nghiệp còn bị xử phạt vi phạm hành chính với số tiền phạt tính theo tỷ lệ luật định. Lô hàng có thể bị giữ lại tại cảng để kiểm tra thực tế toàn bộ bao bì và quy cách. Tình trạng giữ hàng làm phát sinh chi phí lưu container và lưu bãi rất lớn cho chủ hàng. Việc giao hàng trễ hẹn có thể khiến bạn bị đối tác nước ngoài hủy hợp đồng ngoại thương. Đối với doanh nghiệp vi phạm nhiều lần, hải quan sẽ nâng mức độ rủi ro trên hệ thống giám sát tự động.

Giải pháp an toàn bằng thủ tục xác định trước mã số

Để ngăn chặn rủi ro tranh chấp thuế, doanh nghiệp có thể sử dụng cơ chế xác định trước mã số. Nhiều cơ quan hải quan trên thế giới cung cấp thủ tục ban hành phán quyết phân loại trước khi xuất nhập khẩu. Đây là công cụ hữu hiệu dành cho các mặt hàng mới hoặc hàng có cấu tạo phức tạp.

Doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ gồm bản mô tả chi tiết, tài liệu kỹ thuật, hình ảnh và mẫu hàng thực tế. Hồ sơ được gửi đến cơ quan hải quan có thẩm quyền trước ngày đăng ký tờ khai xuất khẩu. Kết quả phân loại bằng văn bản có giá trị pháp lý ràng buộc đối với cơ quan hải quan sở tại. Bạn có thể dùng kết quả này để tính chính xác giá bán. Bạn cũng tính được nghĩa vụ tài chính trước khi chốt đơn hàng.

Các bước hành động cho người xuất khẩu lần đầu

Doanh nghiệp xuất khẩu lần đầu cần xây dựng quy trình chuẩn bị thông tin bài bản. Việc chủ động rà soát từ sớm giúp hạn chế tối đa nguy cơ vướng mắc hải quan tại cửa khẩu xuất khẩu.

1. Thu thập đầy đủ bản thông số kỹ thuật, thành phần hóa học và công năng của sản phẩm từ nhà máy.
2. Tra cứu sáu chữ số phân nhóm quốc tế trên cổng thông tin biểu thuế chính thức của hải quan.
3. Đối chiếu mô tả hàng hóa với sáu Quy tắc giải thích tổng quát của hệ thống mã HS.
4. Gửi mã sáu số cho đối tác nhập khẩu để đối chiếu phân nhánh thuế tại nước đến.
5. Nộp hồ sơ đề nghị cơ quan hải quan xác định trước mã số nếu sản phẩm có cấu tạo phức tạp.

Doanh nghiệp cần lưu giữ toàn bộ tài liệu kỹ thuật và kết quả phân loại đã được xác nhận. Khi cơ quan hải quan kiểm tra sau thông quan, bộ hồ sơ này là bằng chứng bảo vệ doanh nghiệp tốt nhất.