Xuất Khẩu Cà Phê Lần Đầu: Điều Kiện, Giấy Tờ Và Thị Trường

Trả lời nhanh

Xuất khẩu cà phê lần đầu cần giữ độ ẩm dưới 12.5% và có GPS vùng trồng theo EUDR. Hồ sơ giao dịch gồm hợp đồng, hóa đơn, phiếu đóng gói, chứng nhận xuất xứ và kiểm dịch thực vật. Doanh nghiệp cũng cần kiểm tra kỹ dư lượng hóa chất trên nông sản.

Cà phê xuất khẩu cần đáp ứng những tiêu chuẩn chất lượng nào?

Chất lượng cà phê nhân thô quyết định việc thông quan và giá trị thương phẩm tại cảng đến. Liên đoàn Cà phê Châu Âu quy định độ ẩm tối đa cho Arabica và Robusta là 12.5%. Độ ẩm quá cao khiến nấm mốc dễ sinh sôi trong chuyến vận chuyển đường biển kéo dài. Khi đó, độc tố Ochratoxin A (OTA) sinh ra khiến lô hàng bị từ chối nhập khẩu.

Liên minh châu Âu quy định mức giới hạn OTA rất nghiêm ngặt theo Quy định EU 2022/1370. Mức giới hạn OTA tối đa cho cà phê rang xay là 3 microgram trên một kilogram, còn cà phê hòa tan là 5 microgram trên một kilogram. Đối với cà phê nhân xanh, người mua quốc tế thường sử dụng cây quyết định rủi ro để đánh giá lô hàng. Nếu độ ẩm nằm trong khoảng từ 8% đến 12.5%, nguy cơ sinh độc tố mốc được kiểm soát tốt. Doanh nghiệp xuất khẩu lần đầu bắt buộc phải sấy khô đạt chuẩn và bảo quản trong bao bì chống ẩm chuyên dụng trước khi đóng container.

Ngoài độ ẩm, an toàn thực phẩm là tiêu chí bắt buộc theo Luật Thực phẩm Chung của các thị trường phát triển. Cà phê sơ chế sâu hoặc thành phẩm chế biến cần tuân thủ nguyên tắc phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn. Người mua nước ngoài luôn kiểm tra hồ sơ giám sát quy trình phơi sấy, kho bãi và vệ sinh cơ sở trước khi ký kết hợp đồng thương mại.

Quy định chống phá rừng EUDR yêu cầu dữ liệu gì từ xưởng Việt Nam?

Liên minh châu Âu áp dụng quy định chống phá rừng EUDR. Đây là Quy định EU 2023/1115. Quy định cấm nhập cà phê từ đất bị phá rừng sau ngày 31 tháng 12 năm 2020. Mục tiêu là giảm khí thải nhà kính và ngăn suy giảm đa dạng sinh học. Nhà nhập khẩu vi phạm có thể bị phạt tới 4% lợi nhuận ròng.

Để đáp ứng EUDR, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch đến từng mảnh vườn canh tác. Bạn cần thu thập ba nhóm dữ liệu chính trước khi xuất hàng:

• Định danh người nông dân canh tác kèm tọa độ GPS chính xác của từng lô đất trồng cà phê.
• Thông tin xác thực về cộng đồng, thôn bản hoặc xã nơi canh tác cà phê.
• Mã định danh riêng cho từng mẻ cà phê được đưa vào trạm chế biến ướt hoặc trạm xát khô.

Bạn có thể ghi dữ liệu thủ công vào sổ hoặc nhập phần mềm quản lý nông hộ. Khi gom đủ dữ liệu định vị, doanh nghiệp gửi cho nhà nhập khẩu. Đối tác sẽ dùng thông tin này để làm thủ tục giải trình thẩm định. Bạn có thể xem bài Xuất khẩu nông sản: Bộ chứng từ và lộ trình 3 bước. Bài viết này giúp doanh nghiệp chuẩn bị tốt các bước vận hành.

Kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất ra sao?

Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng MRL khiến nhiều lô hàng bị giữ lại. MRL là mức giới hạn dư lượng tối đa cho phép. Chiến lược Từ Trang trại đến Bàn ăn của châu Âu đặt mục tiêu lớn. Họ muốn cắt giảm 50% lượng thuốc bảo vệ thực vật vào năm 2030. Thuốc trừ bọ đục quả, rệp sáp hay sâu đục thân đều phải tuân thủ danh mục MRL.

Doanh nghiệp cần tra cứu danh mục hóa chất của thị trường đích trước khi mua nguyên liệu. Ví dụ, thuốc trừ cỏ glyphosate được gia hạn dùng đến ngày 15 tháng 12 năm 2033. Việc gia hạn này dựa theo Quy định EU 2023/2660 của Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu. Dù vậy, lượng glyphosate trong hạt cà phê vẫn phải nằm trong mức cho phép.

Trước khi bốc xếp hàng lên tàu, doanh nghiệp nên gửi mẫu cà phê đại diện tới các phòng kiểm nghiệm độc lập đạt chứng nhận quốc tế. Chi phí xét nghiệm dư lượng hóa chất và độc tố nấm mốc dao động khoảng vài trăm euro cho một lô hàng. Khoản chi phí kiểm nghiệm này giúp loại bỏ rủi ro bị đối tác phạt vi phạm hợp đồng hoặc trả hàng về cảng xuất xứ.

Bộ hồ sơ chứng từ xuất khẩu cà phê lần đầu gồm những giấy tờ nào?

Hồ sơ thông quan cà phê gồm hai nhóm: chứng từ thương mại vận tải và chứng từ chuyên ngành. Bạn nên đối chiếu kỹ thông tin số lượng, trọng lượng và mã hàng hóa giữa các giấy tờ. Mã số hàng hóa của cà phê thuộc mã HS nhóm 0901. Việc kiểm tra này giúp doanh nghiệp tránh sai lệch khi làm thủ tục hải quan. Bạn có thể xem bảng kê chi tiết dưới đây để chuẩn bị giấy tờ đúng hạn.

Khi làm hồ sơ hải quan, bạn cần kiểm tra chính xác từng mục thông tin. Bạn có thể xem hướng dẫn hoàn thiện bộ 3 chứng từ cốt lõi để nắm rõ cách làm. Hướng dẫn này chỉ bạn cách đối chiếu hóa đơn, bảng kê đóng gói và vận đơn biển.

Thị trường nào phù hợp nhất cho doanh nghiệp xuất khẩu cà phê lần đầu?

Châu Âu tiêu thụ cà phê nhiều nhất thế giới, chiếm 30.7% toàn cầu với 3.26 triệu tấn. Hơn 95% cà phê nhập vào thị trường này là cà phê nhân xanh chưa rang xay. Thuế nhập khẩu cho cà phê nhân xanh là 0%. Cà phê rang xay thường chịu thuế từ 7.5% đến 9% nếu không có ưu đãi. Cà phê nhân xanh để được từ 6 đến 12 tháng. Nhờ đó, các xưởng rang xay châu Âu dễ lưu kho và pha trộn hương vị.

Thị trường có sáu nước mua chính. Đó là Đức, Ý, Tây Ban Nha, Bỉ, Thụy Sĩ và Hà Lan. Nhóm này chiếm 80% tổng lượng nhập khẩu từ các nước sản xuất. Doanh nghiệp Việt Nam cần dựa vào thế mạnh để chọn thị trường.

• Đức: Cửa ngõ thương mại lớn nhất châu Âu qua cảng Hamburg, nhập khẩu 1,160,000 tấn cà phê nhân trong năm 2024. Đức là nơi đặt trụ sở của các tập đoàn buôn bán cà phê khổng lồ như Neumann Kaffee Gruppe. Thị trường này tiêu thụ khối lượng lớn cả phân khúc thương mại lẫn cà phê có chứng nhận bền vững như Fairtrade và Organic.
• Ý là điểm đến rất tốt cho cà phê Robusta Việt Nam. Năm 2024, Ý nhập 243,000 tấn Robusta. Lượng này chiếm 39% tổng cà phê nhân nhập khẩu của Ý. Tỷ lệ này cao hơn mức trung bình 30% của toàn châu Âu. Người Ý dùng Robusta để phối trộn nên món cà phê espresso truyền thống đậm vị.
• Bỉ là trung tâm tái xuất khẩu lớn nhờ cảng Antwerp. Cảng này có kho bãi rộng để phân phối hàng sang Pháp, Hà Lan và Tây Ban Nha.

Nếu bán Robusta phổ thông, Ý và Tây Ban Nha là lựa chọn dễ nhất vì chuộng vị đắng đậm. Nếu có chứng nhận bền vững hoặc Arabica ngon, bạn nên chọn Đức. Thị trường Đức sẽ mang lại giá trị kinh tế cao hơn.

Ví dụ tính toán chi phí xuất khẩu một container cà phê nhân

Việc lập dự toán tài chính giúp doanh nghiệp kiểm soát biên lợi nhuận và hạn chế rủi ro thâm hụt dòng tiền khi nhận đơn hàng đầu tiên. Dưới đây là bảng tính mẫu cho một đơn hàng xuất khẩu cà phê Robusta đóng trọn một container 20 feet.

Ví dụ minh họa được tính toán cụ thể như sau:

• Doanh nghiệp đóng cà phê vào từng bao đay rồi đưa vào thùng container. Khối lượng cả lô hàng tính bằng số bao nhân với cân nặng từng bao.
• Chi phí mua và sơ chế hạt cà phê tại kho chiếm phần lớn giá vốn. Khoản tiền này được tính dựa trên lượng hàng thực tế và đơn giá mỗi ký.
• Doanh nghiệp cũng cần tính thêm chi phí mua bao bì chuyên dụng như bao đay. Tổng tiền bao bì phụ thuộc vào số lượng bao cần dùng cho cả lô hàng.
• Chi phí đưa hàng ra cảng theo giá FOB chưa bao gồm cước vận chuyển biển. Tổng chi phí gồm tiền nguyên liệu, bao bì, xe chở hàng và làm thủ tục hải quan.
• Doanh nghiệp lấy tổng chi phí chia cho khối lượng hàng để tính giá vốn mỗi ký tại cảng. Mức giá bình quân này giúp người bán chào giá xuất khẩu chính xác hơn.

Mức giá này chưa bao gồm cước tàu biển quốc tế. Mức giá này giúp bạn hòa vốn và có lãi an toàn cho lô hàng đầu tiên.

Quy trình triển khai xuất khẩu và những điểm dừng rủi ro cần nhớ

Để xuất khẩu thành công, doanh nghiệp cần làm lần lượt bốn bước.

1. Bước 1: Kiểm định mẫu nguyên liệu trước khi thu mua số lượng lớn. Lấy mẫu ngẫu nhiên từ kho để thử độ ẩm và test dư lượng hóa chất cấm.
2. Bước 2: Ký hợp đồng ngoại thương với các quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng. Bạn nên chọn phương thức thanh toán an toàn như thư tín dụng không hủy ngang L/C. Cách khác là yêu cầu đặt cọc rồi trả nốt phần còn lại khi nhận vận đơn gốc.
3. Bước 3: Gia công đóng gói, lấy mẫu kiểm dịch thực vật tại xưởng và hoàn thiện hệ thống dữ liệu tọa độ định vị GPS theo lô hàng.
4. Bước 4: Thực hiện thủ tục thông quan hải quan xuất khẩu tại cửa khẩu và phát hành bộ chứng từ gốc gửi cho ngân hàng hoặc người mua.

Khi triển khai, doanh nghiệp cần dừng giao dịch nếu mẫu thử có độ ẩm vượt quá 12.5%. Hãy dừng lại nếu bạn không thể sấy kịp trước ngày cắt máng đóng hàng. Cố tình đưa hàng ẩm lên tàu biển sẽ làm hỏng cả container. Khi đó, bạn sẽ phải chịu chi phí bồi thường rất lớn. Bạn cũng nên dừng đàm phán nếu người mua từ chối đặt cọc bảo đảm. Hãy dừng lại nếu họ từ chối cùng chịu trách nhiệm về thẩm định EUDR bằng văn bản. EUDR là quy định kiểm tra vùng trồng của châu Âu. Việc tạm dừng này giúp bạn bảo toàn nguồn vốn lưu động.