Thị Trường Mexico: Thuế CPTPP, Nhãn NOM Và Người Nhập Khẩu

Vì sao Mexico đáng cân nhắc với hàng Việt Nam?

Theo bài của Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI), Mexico có khoảng 127 triệu dân, đứng thứ 11 thế giới. Bài này cũng cho biết Mexico là thành viên CPTPP và có hiệp định thương mại với châu Âu và Bắc Mỹ. Cổng thông tin Bộ Công Thương cho biết thị phần hàng Việt Nam tại Mexico mới khoảng 1,3%. Số liệu này nằm trong bài đăng năm 2023, nên hãy xem như mức tham khảo.

Theo trade.gov, Mexico có 13 hiệp định thương mại tự do với 50 nước. Vì vậy hàng nhập vào Mexico còn có thể đi tiếp sang thị trường khác, tùy hiệp định. Điều đó có ích nếu khách hàng của bạn là nhà phân phối khu vực.

Nhóm hàng được các nguồn Việt Nam nhắc đến gồm thủy sản, cà phê, hàng tiêu dùng, điện tử và phụ tùng ô tô. Một chuyên viên Thương vụ Việt Nam cũng lưu ý nông sản chế biến cần hợp khẩu vị người Mexico. Hãy thử sản phẩm với khách trước khi sản xuất lô lớn. Để so sánh Mexico với các thị trường khác, xem thêm tổng quan thị trường xuất khẩu.

Hàng Việt Nam chịu thuế nào khi vào Mexico?

Cả hai nước đều là thành viên CPTPP. Theo Bộ Công Thương, Mexico cam kết xóa thuế 77% số dòng thuế ngay khi hiệp định có hiệu lực, tương đương 36,5% kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam. Đến năm thứ 10, mức xóa thuế là 98% số dòng.

Lộ trình khác nhau theo mặt hàng. Theo Tham tán thương mại Việt Nam tại Mexico, được VCCI dẫn lại, cá tra và basa đã về 0% từ năm thứ 3. Tôm chế biến về 0% từ năm thứ 12, tôm đông lạnh từ năm thứ 13 và cá ngừ từ năm thứ 16. Hãy tra đúng dòng thuế của bạn, đừng dùng con số chung.

Có một thay đổi lớn gần đây. Theo Baker McKenzie, nghị định công bố ngày 29/12/2025 tăng thuế 1.463 dòng trong biểu thuế TIGIE của Mexico. Mức tăng áp dụng cho hàng có xuất xứ từ nước không có hiệp định thương mại đang có hiệu lực với Mexico, từ ngày 1/1/2026.

Việt Nam có thuộc nhóm này không? Theo trade.gov, CPTPP nằm trong các hiệp định của Mexico, và Việt Nam là thành viên. Vì vậy hàng Việt Nam đạt quy tắc xuất xứ CPTPP về nguyên tắc không phải hàng của nước không có hiệp định. Tuy nhiên, một bản tin của Thomson Reuters liệt kê Việt Nam trong nhóm nước bị tăng thuế. Hai thông tin này mâu thuẫn, và bài chưa đọc được văn bản gốc của nghị định để phân xử.

Việc cần làm là yêu cầu nhà nhập khẩu hoặc đại lý hải quan Mexico xác nhận thuế suất cho đúng dòng hàng của bạn, kèm cách chứng minh xuất xứ CPTPP. Ghi kết quả vào báo giá bằng văn bản. Nếu hàng của bạn có nguyên liệu nhập ngoài CPTPP, hãy kiểm tra quy tắc xuất xứ trước.

Ngoài thuế nhập khẩu còn có thuế giá trị gia tăng (IVA) 16% trên phần lớn hàng. Nhiều thực phẩm cơ bản và thuốc có thuế suất 0%. Theo trade.gov, thuế đặc biệt IEPS đánh vào một số hàng, ví dụ 8% với thực phẩm nhiều năng lượng không thuộc nhóm cơ bản (từ 275 kcal mỗi 100 g). Nước ngọt có đường chịu 1,6451 peso mỗi lít theo số liệu 2025. Hãy xác nhận mức hiện hành vì biểu thuế cập nhật hằng năm.

Ví dụ minh họa: giá trị hải quan là 12.000 USD, đã gồm cước và bảo hiểm đến cảng Mexico. Giả sử thuế nhập khẩu 10%, tức 1.200 USD. IVA là 16% × (12.000 + 1.200) = 2.112 USD. Đây là phép tính minh họa với thuế suất giả định, không phải số liệu thật. Người nhập khẩu thường thu hồi IVA khi bán lại, nên nó chủ yếu ảnh hưởng dòng tiền của họ.

Người nhập khẩu Mexico cần giấy tờ gì để nhận hàng của bạn?

Ở đây người nhập khẩu Mexico chịu phần lớn nghĩa vụ. Tuy vậy bạn nên biết, vì thiếu một điều kiện nhỏ cũng làm hàng bị giữ. Theo trade.gov, mọi nhà nhập khẩu phải đăng ký trong Padrón de Importadores do Bộ Tài chính quản lý. Với hơn 400 mặt hàng, gồm nông sản, dệt may, hóa chất, điện tử và phụ tùng ô tô, họ còn phải đăng ký thêm trong danh bạ theo ngành.

Hãy hỏi khách hàng của bạn ngay từ đầu: họ đã có đăng ký cho mặt hàng này chưa? Với dệt may và giày dép, nhà nhập khẩu không có đăng ký riêng sẽ không được nhập. Chương trình này còn có giá tham chiếu và thời gian chờ 5 ngày với hàng nhập.

Bộ chứng từ cơ bản mà bạn cần chuẩn bị gồm:

• Hóa đơn thương mại bằng tiếng Tây Ban Nha.
• Vận đơn.
• Giấy tờ chứng minh tuân thủ quy chuẩn an toàn và chất lượng, nếu mặt hàng thuộc diện NOM.
• Chứng từ xuất xứ nếu khách muốn hưởng thuế ưu đãi.

Người nhập khẩu dùng chứng từ này để lập tờ khai pedimento, tờ khai hải quan cơ bản của Mexico. Họ cũng có thể thuê đại lý hải quan được cấp phép. Từ ngày 1/1/2025, mọi tờ khai nhập khẩu phải có mã số thuế RFC của nhà nhập khẩu.

Theo trade.gov, Bản kê khai trị giá điện tử (Manifestación de Valor) bắt buộc truyền trên hệ thống VUCEM từ ngày 9/12/2025. Bản này ghi trị giá hải quan và các khoản điều chỉnh như bản quyền, cước và bảo hiểm. Hóa đơn của bạn phải khớp với bản kê khai. Hãy ghi riêng cước, bảo hiểm và các khoản phí để khách khai chính xác.

Một số mặt hàng có yêu cầu riêng:

• Thép, chương 72 và 73: nhà nhập khẩu phải nộp Thông báo nhập khẩu tự động qua VUCEM. Hồ sơ cần chứng chỉ nhà máy, nước nấu và đúc thép, và bản dịch tiếng Tây Ban Nha nếu cần. Chứng chỉ không được ghi lùi ngày và không quá ba năm.
• Thiết bị y tế: thường nhập được khi đạt NOM, có đại diện pháp lý tại Mexico và đăng ký với COFEPRIS trước khi bán.
• Động thực vật: cần giấy phép từ Bộ Nông nghiệp và cơ quan kiểm dịch SENASICA.
• Hàng cấm: quần áo cũ bán thương mại và thuốc lá điện tử nằm trong danh sách cấm.

Mexico còn có cơ chế hạn chế hàng làm bằng lao động cưỡng bức, có hiệu lực từ 18/5/2023. Từ 27/6/2025, nhà nhập khẩu nộp kiến nghị và phản hồi qua VUCEM. Hãy giữ hồ sơ chuỗi cung ứng để trả lời khi khách yêu cầu.

Hải quan Mexico làm thông quan chậm hơn dự kiến trong nhiều trường hợp. Hãy để dư thời gian trong tiến độ giao hàng. Cách soạn điều khoản trách nhiệm chứng từ có trong bài soạn hợp đồng ngoại thương.

Nhãn và tiêu chuẩn NOM yêu cầu gì với hàng bán lẻ?

Theo trade.gov, hầu hết hàng bán lẻ phải tuân thủ Quy chuẩn chính thức của Mexico (NOM), kể cả nhãn bằng tiếng Tây Ban Nha. NOM là quy chuẩn bắt buộc. Còn NMX là tiêu chuẩn tự nguyện, chỉ bắt buộc khi bạn tuyên bố hàng đạt NMX hoặc khi một NOM dẫn chiếu tới nó.

Hải quan kiểm tra tuân thủ tại biên giới. Tùy sản phẩm, việc dán nhãn có thể thực hiện dưới sự giám sát của hải quan. Phần lớn công việc này do nhà nhập khẩu hoặc một pháp nhân Mexico có RFC thực hiện. Pháp nhân này chịu trách nhiệm và có thể xuất hiện trên nhãn. Vì vậy hãy thống nhất với khách ai in nhãn, ở đâu và vào thời điểm nào.

Với thực phẩm và đồ uống không cồn, NOM-051 còn hiệu lực, gồm cả các nhãn cảnh báo trên mặt trước bao bì. Theo trade.gov, thỏa thuận ngày 31/7/2025 kéo dài giai đoạn hai đến 31/12/2027, và giai đoạn ba bắt đầu từ 1/1/2028. Nhãn xuất xứ và thông tin thương mại chung theo NOM-050.

Một số NOM yêu cầu giấy chứng nhận hợp quy do tổ chức được công nhận cấp. Với hàng sản xuất ngoài Mexico, giấy này phải đi kèm hồ sơ nhập khẩu tại cảng. Bộ Kinh tế đăng trên Công báo danh sách hàng, theo mã thuế, phải đạt NOM khi nhập. Tổ chức chứng nhận có thể là ANCE, NYCE, NORMEX hoặc một đơn vị trong danh sách do EMA công nhận.

Để theo dõi quy chuẩn kỹ thuật sắp ban hành, dùng ePing, nền tảng miễn phí tổng hợp thông báo SPS và TBT của thành viên WTO. Bạn có thể đặt cảnh báo email theo sản phẩm.

Nên bán qua kênh phân phối nào ở Mexico?

Theo trade.gov, Walmart de México dẫn đầu bán lẻ, với giá trị cổ phần gấp hơn hai lần đối thủ thứ hai là FEMSA Comercio. Các chuỗi lớn như Walmart, Costco, Liverpool, Palacio de Hierro, Sanborns và Sears cũng là nhà nhập khẩu và bán sỉ lớn. Cơ sở dữ liệu chính thức có khoảng 3.500 doanh nghiệp nhập khẩu. Bán lẻ trực tuyến do Mercado Libre, Amazon, Walmart, Liverpool và Coppel cạnh tranh.

Với đại lý hoặc nhà phân phối, trade.gov khuyên không nên cấp độc quyền toàn quốc. Hầu hết doanh nghiệp Mexico chỉ bán trong một vùng, nên hãy chia lãnh thổ theo khu vực hoặc cụm ngành. Nguồn này cho biết Mexico không có luật bồi thường khi chấm dứt hợp đồng đại lý. Điều khoản chấm dứt cần ghi cụ thể. Điều khoản chỉ tiêu doanh số được phép và có thể là lý do hợp lý để chấm dứt.

Về chi phí, trade.gov cho biết logistics nội địa chiếm 8 đến 15% giá sản phẩm, so với 5 đến 7% ở Mỹ. Cảng chính ở bờ Thái Bình Dương là Lázaro Cárdenas và Manzanillo, ở bờ vịnh là Veracruz, Altamira, Coatzacoalcos và Dos Bocas. Hãy hỏi khách cảng nào gần kho của họ nhất.

Để tìm khách, hội chợ là một cách. Mexico có hơn 1.500 hội chợ mỗi năm và Mexico City là điểm đến chính. Cách chuẩn bị có trong bài tìm khách qua triển lãm. Theo trade.gov, người mua Mexico coi trọng chất lượng đồng đều, giao hàng đúng hạn, dịch vụ sau bán và phụ tùng. Tài liệu bằng tiếng Tây Ban Nha giúp bạn thuyết phục hơn. Tín dụng ngân hàng Mexico hạn chế và đắt, nên khách có thể đề nghị điều khoản thanh toán dài.

Cần kiểm tra gì trước khi chào giá?

1. Xác định mã HS, rồi nhờ khách hoặc đại lý Mexico xác nhận dòng thuế TIGIE và thuế suất 2026 cho hàng của bạn.
2. Hỏi khách về cách chứng minh xuất xứ CPTPP, và xác nhận hình thức chứng từ với cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.
3. Kiểm tra hàng có thuộc NOM, COFEPRIS, SENASICA hoặc danh bạ nhà nhập khẩu theo ngành không.
4. Thống nhất ai làm nhãn tiếng Tây Ban Nha và ai giữ giấy chứng nhận hợp quy.
5. Chọn đối tác theo vùng, không cấp độc quyền toàn quốc trong hợp đồng đầu tiên.

Quy định Mexico thay đổi nhanh. Nghị định thuế tháng 12/2025 là ví dụ gần nhất. Hãy kiểm tra lại với hải quan Mexico và cơ quan có thẩm quyền trước mỗi lô hàng.