Chọn Thị Trường Thứ Hai: Checklist 5 Trụ Cột Đánh Giá

Doanh nghiệp đánh giá thị trường xuất khẩu thứ hai qua 5 yếu tố. Đó là công suất nội bộ, chi phí, quy tắc xuất xứ, kỹ thuật và kênh bán. Bạn cần xác định tỷ lệ công suất còn trống trước khi nhận đơn hàng mới. Bạn cũng phải đối soát quy chuẩn kỹ thuật cẩn thận.

1. Đo lường công suất sản xuất và ngân sách vận hành nội bộ

Tài liệu từ Bộ Thương mại Hoa Kỳ khuyên bạn kiểm tra công suất xưởng trước tiên. Xưởng chạm ngưỡng giới hạn mà vẫn vội nhận thêm đơn hàng sẽ rất rủi ro. Việc này dễ làm trễ hạn giao hàng hoặc tăng chi phí ca kíp. Nguồn cung cấp cho đối tác hiện hữu cũng có thể bị gián đoạn.

Doanh nghiệp cần xác định rõ lượng vốn dự phòng sẵn sàng phân bổ. Khoản tiền này dành cho tiếp thị, kiểm định chất lượng và đóng gói. Người quản lý phải làm việc với bộ phận tài chính. Hai bên cùng chốt ngưỡng chi phí vận hành cho phòng xuất khẩu lúc thăm dò. Khi lập báo giá sơ bộ, bạn nên chuẩn bị kỹ cấu trúc thương mại. Bạn có thể tham khảo thêm hướng dẫn soạn báo giá bằng AI để tính chi phí chính xác.

Một điểm chốt quan trọng là cơ cấu nhân sự. Doanh nghiệp cần chỉ định một nhân sự chịu trách nhiệm theo dõi toàn bộ quy trình, am hiểu ngoại ngữ và thủ tục hải quan của điểm đến mới. Nếu đội ngũ chưa có người phụ trách riêng biệt, việc mở thêm thị trường mới sẽ gây phân tán nguồn lực quản lý.

2. Thẩm tra rào cản kỹ thuật (TBT) và sự thích ứng của hàng hóa

Hiệp định TBT của WTO yêu cầu các quy định kỹ thuật không cản trở thương mại vô lý. Đây là hiệp định về rào cản kỹ thuật của Tổ chức Thương mại Thế giới. Tuy nhiên, mỗi nước vẫn có quyền đặt tiêu chuẩn bắt buộc riêng. Các quy định này nhằm bảo vệ sức khỏe con người hoặc giữ gìn môi trường sống.

Khi đưa sản phẩm sang thị trường thứ hai, sản phẩm đã đạt chuẩn ở thị trường thứ nhất chưa chắc đã hợp lệ tại điểm đến tiếp theo. Bạn cần rà soát qua cổng thông tin SPS và TBT ePing để kiểm tra các thông báo quy chuẩn mới nhất. Các nội dung bắt buộc phải làm rõ gồm:

• Yêu cầu về nhãn mác phụ, ngôn ngữ hiển thị và cảnh báo thành phần bắt buộc.
• Quy định chứng nhận hợp quy (Conformity Assessment), phòng thử nghiệm được chỉ định và giấy phép nhập khẩu từ chính quyền nước sở tại.
• Yêu cầu điều chỉnh bao bì vận chuyển, kích thước pallet hoặc vật liệu đóng gói thân thiện môi trường.

Thị trường thứ hai có thể nằm ngay trong khối Đông Nam Á láng giềng. Khi đó, bạn nên xem quy chuẩn khu vực qua checklist thị trường ASEAN. Tài liệu này sẽ giúp bạn tiết kiệm nhiều tuần thử nghiệm phòng lab.

3. Đối soát quy tắc xuất xứ hàng hóa và chuỗi chi phí thực tế

Cổng thông tin Access2Markets của Ủy ban châu Âu (EU) có nhiều tài liệu giá trị. Các tài liệu này nhắc bạn phải tra cứu kỹ quy tắc xuất xứ. Tên tiếng Anh của quy tắc này là Rules of Origin. Các quy định này gắn liền với các hiệp ước thương mại. Doanh nghiệp không nên mặc định rằng cùng mã hàng sẽ nhận cùng mức thuế ưu đãi.

Doanh nghiệp cần thu thập mức thuế MFN và thuế ưu đãi FTA. MFN là thuế thông thường, còn FTA là thuế ưu đãi theo hiệp định thương mại tự do. Bạn cũng cần kiểm tra quy tắc chuyển đổi mã số CTC hoặc tỷ lệ nội địa RVC. Ngoài ra, chi phí đưa hàng vào thị trường phải tính thật đầy đủ. Bạn cộng tiền cước biển hoặc máy bay, phí bảo hiểm và chứng nhận C/O cùng phụ phí bến bãi.

Công ty giao nhận hoặc sàn thương mại B2B có thể báo cước phí. Họ làm vậy vì muốn bán dịch vụ vận chuyển. Bạn cần tự kiểm tra biểu thuế chính thức. Bạn cũng nên hỏi cơ quan cấp chứng nhận trước khi chốt giá giao hàng.

4. Xác định kênh phân phối và chân dung người mua tiềm năng

Mỗi thị trường có một chuỗi cung ứng riêng. Bạn bán tốt qua nhà bán lẻ ở nước thứ nhất. Nhưng cách này chưa chắc đã hợp với nước thứ hai. Bộ Thương mại Hoa Kỳ khuyên bạn nên tìm hiểu kỹ khách hàng. Bạn cũng cần chọn kênh bán hàng trước khi chào hàng.

Bạn cần chọn rõ người mua. Đó có thể là nhà nhập khẩu, đại lý hay nhà bán buôn. Nhiều nước đòi hỏi rất nghiêm ngặt về nguồn gốc sản phẩm. Do đó, hồ sơ bán hàng phải thật rõ ràng. Bạn nên làm catalogue xuất khẩu theo chuẩn để khách dễ xem quy cách hàng hóa.

Bạn nên lập sẵn khung pháp lý trước khi ký đơn hàng. Bạn có thể dùng mẫu hợp đồng ngoại thương chuẩn. Giấy tờ này giúp bảo đảm quyền lợi khi có tranh chấp thanh toán. Bạn cũng nên làm việc sớm với các cơ quan thẩm quyền như VCCI. Các tổ chức thử nghiệm độc lập cũng giúp bạn nhanh chóng hoàn thiện giấy phép chứng nhận.

5. Thang điểm đánh giá mức độ sẵn sàng cho thị trường thứ hai

Bảng sau tóm tắt các mức độ khả thi của dự án. Kết quả này dựa vào sức mạnh nội bộ của bạn. Bảng cũng tính đến các rào cản kỹ thuật của thị trường.

Ví dụ minh họa tính toán chi phí đưa hàng vào thị trường

Dưới đây là ví dụ tính chi phí thực tế cho một lô hàng thử. Bạn nên tính trước khoản này để biết mức lời. Từ đó, bạn sẽ dễ quyết định có nên mở rộng hay không.

Doanh nghiệp có thể xem xét một lô hàng mẫu. Dưới đây là các con số giả định cụ thể:

• Giả sử lô hàng có giá xuất xưởng tại cảng Việt Nam gọi là giá FOB.
• Doanh nghiệp cần tính thêm tiền cước biển và phí bảo hiểm cho chặng đường quốc tế này.
• Trị giá tính thuế tại cảng đến (giá CIF): 10.000 + 1.500 = 11.500 USD.
• Thuế nhập khẩu ưu đãi theo hiệp định thương mại (tỷ lệ 5%): 11.500 * 5% = 575 USD.
• Thuế giá trị gia tăng hoặc thuế tiêu thụ nội địa tại nước nhập khẩu (tỷ lệ 10%): (11.500 + 575) * 10% = 1.207,50 USD.
• Hàng hóa phải chịu thêm chi phí kiểm định hợp quy TBT và làm nhãn phụ địa phương.

Tổng chi phí hạ cánh là landed cost. Số tiền là: 11.500 + 575 + 1.207,50 + 400 = 13.682,50 USD. Bạn hãy so sánh số này với giá sỉ ở nước đến. Nếu giá sỉ bên đó thấp hơn, bạn cần dừng lại. Hoặc bạn phải giảm thêm chi phí làm ra hàng.

Cách diễn giải kết quả thẩm định và bước hành động tiếp theo

Sau khi rà soát 5 tiêu chí trên, bạn có thể triển khai kế hoạch tiếp cận nếu đạt điểm cao. Bước tiếp theo là gửi bộ mẫu thử nghiệm cùng báo cáo phân tích thành phần cho đối tác. Bạn cũng yêu cầu họ đối chiếu với hải quan sở tại về mã phân loại hàng hóa. Mã phân loại này thường gọi là mã HS.

Nếu điểm ở mức trung bình, vấn đề thường nằm ở rào cản kỹ thuật hoặc chứng từ. Bạn hãy làm việc với cơ quan thẩm quyền như Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Bạn cũng có thể liên hệ các tổ chức thử nghiệm độc lập. Những nơi này sẽ giúp bạn làm xong giấy phép trước khi ký hợp đồng.