Vận Đơn B/L Và Cách Chọn FCL Hay LCL Cho Lô Hàng Đầu Tiên

Vận đơn đường biển làm những việc gì?

Vận đơn (bill of lading, viết tắt B/L) là chứng từ do bên chuyên chở phát hành cho người gửi hàng. Nguồn tham khảo nêu ba chức năng của vận đơn.

• Biên nhận hàng: xác nhận bên chuyên chở đã nhận hàng đã xếp lên tàu. Theo quy tắc Hague-Visby, vận đơn chỉ là bằng chứng ban đầu (prima facie) về việc nhận hàng, không phải bằng chứng tuyệt đối.
• Bằng chứng về hợp đồng chuyên chở: vận đơn thể hiện điều kiện chuyên chở. Thực tế việc đặt chỗ thường làm từ trước, nên vận đơn hiếm khi là toàn bộ hợp đồng.
• Chứng từ sở hữu hàng: người giữ vận đơn đã ký hậu hợp lệ là chủ của lô hàng.

Vận đơn là một trong ba chứng từ chính của giao dịch, cùng với đơn bảo hiểm và hóa đơn. Người bán đưa vận đơn cho ngân hàng của mình để được thanh toán. Vận đơn đi qua ngân hàng của người mua, rồi đến tay người mua. Người mua nộp nó cho bên chuyên chở để nhận hàng.

Các loại vận đơn thường gặp và khi nào dùng

Ngoài ra còn ba loại cần phân biệt.

• “Said to contain” (STC): ghi chú dùng khi container đã niêm phong nên bên chuyên chở không kiểm tra được bên trong.
• Sea waybill (giấy gửi hàng đường biển): cho người nhận quyền sở hữu vật lý hàng nhưng không có quyền sở hữu pháp lý. Vì vậy không cần giao bản giấy để nhận hàng. Một vận đơn ghi “không chuyển nhượng” (non-negotiable) được coi là sea waybill.
• Express release hoặc telex release (điện giao hàng): người gửi nộp lại bộ bản gốc tại cảng đi. Cảng đến giao hàng mà không cần xuất trình vận đơn.

Khi nào nên giữ bản gốc, khi nào dùng telex release?

Với vận đơn theo lệnh, ai nắm bản gốc có quyền nhận hàng. Nguồn tham khảo nhấn mạnh việc giữ quyền sở hữu hàng đến khi giao dịch hoàn tất là quan trọng với thư tín dụng và nhờ thu chứng từ.

Từ đó có thể rút ra một gợi ý thực hành, không phải quy định. Nếu bạn chưa nhận đủ tiền, đừng vội gửi bản gốc cho khách. Telex release và sea waybill khiến khách nhận hàng mà không cần bản gốc, nên chỉ phù hợp khi bạn đã thu tiền hoặc rất tin khách. Bài về hợp đồng ngoại thương giúp bạn ghi rõ cách giao chứng từ ngay từ đầu.

Thông tin trên vận đơn cần khớp với những giấy tờ nào?

Các quy tắc Hague, Hague-Visby và Hamburg yêu cầu bên chuyên chở ghi tính chất, số lượng, chất lượng và ký mã hiệu chính của hàng. Vì vậy thông tin trên vận đơn phải khớp với hóa đơn, phiếu đóng gói và thư tín dụng nếu có.

Hãy duyệt bản nháp vận đơn trước khi tàu chạy. Hãy kiểm tra tên người gửi, người nhận, mô tả hàng, số lượng và điều kiện giao hàng. Sai một chi tiết có thể khiến ngân hàng từ chối thanh toán. Cách lập các chứng từ đi kèm có trong bài hóa đơn và packing list.

FCL và LCL khác nhau ở điểm nào?

FCL (full container load) là hàng đóng nguyên container. Container được xếp và dỡ theo rủi ro và chi phí của một người gửi và một người nhận. LCL (less than container load) là lô hàng quá nhỏ để đầy một container. Hàng LCL được gom với các lô khác cùng điểm đến tại trạm đóng gói hàng lẻ (CFS).

Việc gom nhiều lô hàng vào một container gọi là ghép hàng (groupage). Công ty giao nhận hoặc đơn vị gom hàng thực hiện việc này.

Cước FCL và LCL tính thế nào?

• FCL: tính theo kích thước container, bất kể trọng lượng hàng bên trong. Bạn trả một khoản cố định cho mỗi container.
• LCL: tính theo giá trị lớn hơn giữa thể tích quy đổi và trọng lượng thực tế. Đơn vị so sánh là mét khối.
• Phí CFS: chỉ có ở LCL, là chi phí tại kho gom hàng nơi hàng được đóng vào container.
• Phí xếp dỡ tại cảng (THC): có ở cả hai hình thức.

Cước biển phụ thuộc bảng giá của từng công ty giao nhận. Phí THC và phí gom hàng thường tương đối giống nhau giữa các đơn vị.

Ví dụ minh họa: lô hàng LCL có thể tích 3 m³ và nặng 1,5 tấn. Giả sử một tấn tương đương một m³ khi tính cước, thì lô này tính theo thể tích: 3 so với 1,5, giá trị lớn hơn là 3. Nếu lô nặng 4 tấn với cùng thể tích, giá trị lớn hơn là 4, và cước tính theo trọng lượng. Cách quy đổi cụ thể do công ty giao nhận quy định, nên hãy hỏi họ.

Cách chọn giữa FCL và LCL cho lô hàng đầu tiên

Không có một ngưỡng thể tích cố định đúng cho mọi tuyến. Nguồn tham khảo đưa ra hai mốc tham chiếu về kích thước:

• Container 20 feet có thể tích khoảng 31 m³. Khi có đủ hàng để đầy thể tích này, lô hàng được coi là FCL.
• Hàng từ 1 m³ trở xuống cần dùng dịch vụ LCL.

Ở giữa hai mốc đó, bạn phải tính cho từng lô. Nguồn tham khảo viết rằng bạn cần tính lại mỗi lần xem hình thức nào phù hợp nhất. Các bước gợi ý như sau.

1. Đo thể tích lô hàng sau khi đã đóng thùng và pallet, và cân tổng trọng lượng.
2. Xin báo giá FCL và LCL từ cùng một công ty giao nhận, cho cùng tuyến và cùng thời điểm.
3. So sánh tổng chi phí, không chỉ cước chính. LCL có thêm phí CFS. Hãy hỏi cả phụ phí ở cảng đến.
4. Cân nhắc yếu tố ngoài giá: FCL đi nguyên container nên được niêm phong riêng, còn LCL cần ghép với hàng của người khác.

Nguồn tham khảo nêu ưu điểm của FCL: cước thấp hơn hàng rời cùng trọng lượng, logistics đơn giản hơn và an ninh tốt hơn so với dùng chung container. Về LCL, ghép hàng giúp vận chuyển lô nhỏ hiệu quả và rẻ hơn. Các nguồn này không so sánh thời gian vận chuyển hay mức hư hỏng giữa hai hình thức, nên hãy hỏi công ty giao nhận về thời gian gom hàng.

Kích thước container và giới hạn trọng lượng cần biết

Có năm chiều dài container tiêu chuẩn phổ biến: 20, 40, 45, 48 và 53 feet. Container 48 và 53 feet chủ yếu dùng nội địa Mỹ. Dung tích thường tính theo TEU, trong đó một TEU bằng một container 20 feet dài, 8 feet rộng.

Sau sửa đổi năm 2016 của tiêu chuẩn ISO 668, tổng khối lượng tối đa của mọi cỡ container là 36.000 kg. Theo giới hạn ban đầu, tải trọng hàng xấp xỉ 22.000 kg với container 20 feet và 27.000 kg với container 40 feet. Con số này cho bạn biết khi nào trọng lượng, chứ không phải thể tích, quyết định việc đóng hàng.